Przepisy i normy dotyczące bram, kurtyn i drzwi przeciwpożarowych – PN-EN i prawo budowlane
Przy doborze bramy lub drzwi przeciwpożarowych najpierw trzeba ustalić, jaką funkcję pełni otwór w budynku i jakiej klasy zamknięcia wymaga projekt. Dopiero na tej podstawie można dobrać wyrób EI30, EI60, EI120 albo o innych wymaganych właściwościach. Sama informacja, że brama lub drzwi są przeciwpożarowe, nie określa jeszcze, czy mogą zostać zastosowane w konkretnym miejscu.
Szczegółowe wymagania dotyczące oddzieleń przeciwpożarowych, zamknięć otworów i dróg ewakuacyjnych znajdują się przede wszystkim w Warunkach Technicznych. Normy PN-EN określają natomiast wymagania dotyczące wyrobów, metody badania odporności ogniowej i dymoszczelności oraz zasady klasyfikacji uzyskanych wyników. Przy projektowaniu trzeba więc połączyć wymagania dotyczące konkretnego miejsca w budynku z właściwościami potwierdzonymi dla wybranego zamknięcia.
Od czego zależy wymagana klasa bramy lub drzwi przeciwpożarowych?
Otwory znajdujące się w ścianach i stropach stanowiących elementy oddzielenia przeciwpożarowego wymagają odpowiedniego zabezpieczenia. § 232 Warunków Technicznych przewiduje zastosowanie przedsionka przeciwpożarowego, drzwi przeciwpożarowych albo innego zamknięcia przeciwpożarowego. Wymagana klasa zależy między innymi od klasy odporności pożarowej budynku.
Klasa odporności pożarowej budynku
Drzwi lub inne zamknięcie przeciwpożarowe
A
EI120
B i C
EI60
D i E
EI30
Nie oznacza to, że każda brama w budynku klasy B lub C musi mieć EI60. Wymaganie dotyczy zamknięć otworów znajdujących się w elementach oddzielenia przeciwpożarowego. Klasa konkretnej bramy lub drzwi wynika więc z miejsca ich zabudowy, układu stref pożarowych oraz funkcji przegrody.
Znaczenie ma również rodzaj wymaganej właściwości. EI oznacza szczelność i izolacyjność ogniową, ale w zależności od funkcji zamknięcia mogą występować również wymagania dotyczące szczelności ogniowej E, ograniczenia promieniowania EW albo dymoszczelności. Przy doborze trzeba więc odczytać pełne wymaganie zapisane dla danego otworu, a nie kierować się wyłącznie liczbą minut.
Jak brama lub drzwi powinny zadziałać podczas pożaru?
Właściwa klasa odporności ogniowej nie wystarcza, jeśli zamknięcie w chwili pożaru nie znajdzie się w odpowiedniej pozycji. § 240 ust. 6 Warunków Technicznych wymaga, aby drzwi, bramy i inne zamknięcia otworów o wymaganej klasie odporności ogniowej lub dymoszczelności były wyposażone w urządzenia zapewniające samoczynne zamknięcie otworu w razie pożaru. Drzwi służące do ewakuacji muszą dodatkowo zachować możliwość ręcznego otwarcia.
Ma to bezpośrednie znaczenie przy bramach, które podczas normalnej pracy pozostają otwarte. Jeżeli brama jest utrzymywana przez elektrotrzymacz albo współpracuje z napędem i układem sterowania, po otrzymaniu sygnału pożarowego musi zostać zwolniona i przejść do pozycji wymaganej dla danego systemu. Ocenie podlega więc nie tylko samo skrzydło, lecz również mechanizm odpowiadający za jego zamknięcie.
Dodatkowe wymagania dotyczą dróg ewakuacyjnych. W bramach i ścianach przesuwanych znajdujących się na takiej drodze powinny znajdować się ręcznie otwierane drzwi albo odpowiednio oznaczone drzwi ewakuacyjne muszą być umieszczone bezpośrednio obok. Jeżeli wyjście prowadzi z pomieszczenia, w którym może jednocześnie przebywać ponad 300 osób, drzwi ewakuacyjne oraz drzwi na prowadzącej z niego drodze ewakuacyjnej powinny być wyposażone w urządzenia przeciwpaniczne.
Jakie normy PN-EN dotyczą bram i drzwi przeciwpożarowych?
Nie ma jednej normy obejmującej wszystkie wymagania dotyczące bramy lub drzwi przeciwpożarowych. Poszczególne PN-EN odpowiadają za właściwości wyrobu, sposób prowadzenia badań oraz klasyfikację uzyskanych wyników.
PN-EN 16034:2014-11 dotyczy właściwości związanych z odpornością ogniową i dymoszczelnością drzwi, bram, otwieralnych okien oraz innych wyrobów objętych jej zakresem. Przy bramach znaczenie ma również PN-EN 13241+A2:2016-10, która określa wymagania eksploatacyjne i związane z bezpieczeństwem użytkowania. PN-EN 13241 nie obejmuje odporności ogniowej i dymoszczelności – dla tych właściwości zastosowanie ma PN-EN 16034.
Sposób badania odporności ogniowej opisuje PN-EN 1634-1+A1:2018-03. Norma obejmuje między innymi zespoły drzwiowe, konstrukcje przesuwne poziomo i pionowo, segmentowe, składane, zwijane oraz ruchome kurtyny z tkaniny. Badaniu podlega określony zespół zamknięcia, dlatego uzyskanej klasy nie można sprowadzić wyłącznie do rodzaju materiału, grubości skrzydła czy zastosowanego wypełnienia.
Wyniki badań klasyfikuje się zgodnie z PN-EN 13501-2:2023-09. Norma określa zasady klasyfikacji na podstawie wyników badań odporności ogniowej i dymoszczelności. Na tym etapie właściwości potwierdzone podczas badania zostają przypisane do odpowiednich klas, takich jak EI30, EI60 czy EI120.
Dymoszczelność jest oddzielną właściwością. PN-EN 1634-3:2006 opisuje metodę wyznaczania przepływu zimnego i ciepłego dymu przez zestawy drzwiowe i żaluzjowe. Oznaczenie EI60 nie oznacza więc automatycznie, że drzwi są również dymoszczelne. Jeżeli projekt wymaga zarówno odporności ogniowej, jak i dymoszczelności, obie właściwości muszą zostać odpowiednio potwierdzone.
Jakie wymagania dotyczą kurtyn dymowych i przeciwpożarowych?
Kurtyna dymowa i rolowana kurtyna przeciwpożarowa pełnią różne funkcje. Kurtyna dymowa jest częścią systemu kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Ogranicza przemieszczanie się dymu i gorących gazów oraz może służyć do wydzielania przyjętych stref dymowych.
Podstawową normą dla tej grupy wyrobów jest PN-EN 12101-1:2007. Obejmuje ona stałe i ruchome kurtyny dymowe stosowane w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła oraz określa wymagania techniczne, procedury badawcze i kryteria klasyfikacyjne.
Rolowana kurtyna przeciwpożarowa służy natomiast do zamknięcia otworu i zapewnienia określonych właściwości podczas oddziaływania ognia. W zależności od konstrukcji i wymagań projektu może być klasyfikowana między innymi w zakresie E, EW lub EI. Kurtyny oznaczone jako D lub DH i kurtyny klasyfikowane pod względem odporności ogniowej nie są więc rozwiązaniami zamiennymi tylko dlatego, że obie konstrukcje mogą mieć postać rozwijanej przegrody.
Przy doborze najpierw trzeba określić funkcję zabezpieczenia. Jeżeli zadaniem jest kontrola rozprzestrzeniania się dymu, dobierana jest kurtyna dymowa o wymaganych właściwościach. Jeżeli przegroda ma zamknąć otwór na określony czas podczas pożaru, wymagane są właściwości odpowiednie dla zamknięcia przeciwpożarowego.
Co trzeba sprawdzić po montażu bramy, drzwi lub kurtyny?
Przy odbiorze trzeba sprawdzić nie tylko zgodność klasy zastosowanego wyrobu z projektem, ale również sposób jego zamocowania oraz działanie elementów odpowiedzialnych za zamknięcie. Jeżeli brama współpracuje z napędem, elektrotrzymaczem, centralą lub systemem sygnalizacji pożaru, kontrola powinna obejmować działanie całego układu.
Kurtyny dymowe są zaliczane do urządzeń przeciwpożarowych. Do tej grupy należą również drzwi, bramy i inne zamknięcia przeciwpożarowe, jeżeli są wyposażone w systemy sterowania. Takie urządzenia wykonuje się zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a przed dopuszczeniem do użytkowania przeprowadza się odpowiednie próby i badania potwierdzające prawidłowość działania.
Po rozpoczęciu eksploatacji urządzenia przeciwpożarowe wymagają przeglądów technicznych i konserwacji. Terminy ustala producent, przy czym przepisy wymagają wykonywania tych czynności nie rzadziej niż raz w roku. Jeżeli dla konkretnej bramy, kurtyny albo układu sterowania przewidziano krótszy interwał, kontrole należy wykonywać częściej.
Przegląd powinien uwzględniać elementy mające wpływ na wykonanie funkcji pożarowej: mechanizm zamykający, napęd, sterowanie, urządzenia zwalniające oraz możliwość swobodnego ruchu skrzydła lub płaszcza. Właściwa klasa odporności nie zastępuje prawidłowego działania całego zamknięcia.
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – tekst jednolity, Dz.U. 2022 poz. 1225 ELI – Warunki Techniczne
Rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – tekst jednolity, Dz.U. 2023 poz. 822 ELI – ochrona przeciwpożarowa
PN-EN 16034:2014-11 – Drzwi, bramy i otwieralne okna – właściwości dotyczące odporności ogniowej i/lub dymoszczelności PKN – PN-EN 16034:2014-11
Do pobrania
Dla architekta
Bramy szybkobieżne
Bramy segmentowe
Bramy spiralne
Bramy Butzbach
Bramy hangarowe
Bramy harmonijkowe
Bramy do mroźni i chłodni
Bramy rolowane
Bramy przesuwne
Bramy rozwierne
